Myopathie bij paarden is een van de belangrijkste oorzaken waardoor een paard niet meer kan opstaan. De aandoening wordt vaak onderschat, maar kan zich snel ontwikkelen van lichte spierstijfheid tot volledige onmogelijkheid om nog overeind te komen. Dit is alles wat u moet weten om de aandoening te herkennen, te behandelen en te voorkomen.
Wat is myopathie bij paarden?
Myopathie is een aandoening of beschadiging van de skeletspieren. Bij paarden kan elke spiergroep worden aangetast, maar meestal zijn de achterhand, de rug en de schouders betrokken. De ernst varieert van milde stijfheid tot uitgebreide spiernecrose, waardoor het paard niet langer kan opstaan.
Er zijn twee belangrijke vormen:
- Inspanningsmyopathie (EMRD): ontstaat na zware lichamelijke inspanning, vooral bij paarden met een onvoldoende conditie of wanneer de inspanning niet in verhouding staat tot hun trainingsniveau.
- Niet-inspanningsgebonden myopathieën: waaronder decubitusmyopathie (spierschade door langdurig liggen), post-anesthetische myopathie en erfelijke aandoeningen zoals PSSM (Polysaccharide Storage Myopathy).
De symptomen herkennen
De symptomen variëren naargelang de ernst van de aandoening.
Milde tot matige vormen
- Spierstijfheid en een korte of stijve gang
- Tegenzin om te bewegen of te werken
- Overmatig zweten zonder duidelijke inspanning
- Pijn bij palpatie van de spiermassa
- Donkere urine (myoglobinurie) – een belangrijk alarmsignaal
Ernstige vormen
- Onvermogen om op te staan of recht te blijven staan
- Hevige spiertrillingen
- Ademhalingsproblemen door verzwakking van de tussenribspieren
- Ernstige pijn en symptomen van secundaire koliek
Wanneer myopathie leidt tot langdurig liggen
In ernstige gevallen beschikt het paard niet langer over voldoende spierkracht om zelfstandig op te staan. Elke mislukte poging put de resterende spierreserves verder uit. Tegelijkertijd verergert het langdurig liggen de situatie: het lichaamsgewicht drukt de spieren tegen de ondergrond, waardoor nieuwe drukletsels ontstaan en het herstelvermogen nog verder afneemt.
Dit zichzelf versterkende mechanisme ligt aan de basis van de ernstigste vormen van myopathie bij paarden. Elk extra uur dat een paard blijft liggen, verkleint de kans op volledig herstel.
Decubitusmyopathie: een vicieuze cirkel
- Het paard blijft liggen → de spieren worden samengedrukt door het lichaamsgewicht.
- Druk → ischemie (verminderde doorbloeding van de spieren).
- Ischemie → geleidelijke spiernecrose.
- Afgestorven spieren → het paard kan niet meer opstaan.
- Niet kunnen opstaan → langer blijven liggen → verdere verergering.
Spoedbehandeling
Bij een paard met ernstige myopathie is snelle diergeneeskundige hulp onmisbaar.
- Ontstekingsremmers (NSAID's): om de spierontsteking te verminderen.
- Intraveneuze infuusbehandeling: om de doorbloeding van de spieren te verbeteren en de nieren te beschermen, aangezien vrijgekomen myoglobine schadelijk is voor de nieren.
- Pijnstillers: om pijn te verlichten en stress te beperken.
- Elektrolyten: om verstoringen van de elektrolytenbalans te corrigeren.
- Regelmatig verleggen van het paard: indien het dier blijft liggen, moet het om de twee tot vier uur worden omgedraaid om bijkomende decubitusmyopathie te beperken.
Veilig oprichten: de rol van Equi-lift
Voor paarden met ernstige myopathie die niet meer zelfstandig kunnen opstaan, is een pneumatisch oprichtsysteem zoals Equi-lift de veiligste oplossing. Dankzij het opblaasbare kussen kan het paard worden opgericht zonder trekkracht op de reeds beschadigde spieren, waardoor bijkomende letsels worden beperkt.
Voor paarden met terugkerende myopathieën, zoals PSSM of EPSM, biedt het Equi-lift Model H met buikgordel een praktische oplossing die de eigenaar zelf kan gebruiken in afwachting van de dierenarts.
Preventie
- Evenwichtige voeding: bij PSSM is het belangrijk het zetmeelgehalte te beperken en het vetgehalte in het rantsoen te verhogen.
- Geleidelijke conditieopbouw: stel een paard nooit zonder voorbereiding bloot aan zware inspanningen.
- Regelmatige controle: bloedonderzoek (CK, AST) na verdachte zware inspanningen.
- Voortdurende toegang tot water en elektrolyten: vooral tijdens warme periodes of intensieve arbeid.
- Goede warming-up en cooling-down: onmisbaar vóór en na elke trainingssessie.
Conclusie
Myopathie bij paarden is een diergeneeskundige noodsituatie die snel ingrijpen vereist. Het tijdig herkennen van de eerste symptomen, onmiddellijk een dierenarts inschakelen en beschikken over de juiste hulpmiddelen om een liggend paard veilig op te richten, kunnen het verschil maken tussen volledig herstel en blijvende schade. Wilt u weten welke Equi-lift-oplossing het best bij uw situatie past? Neem contact op met ons team.
